Miskonsepsi tentang Indeks Scopus

Oleh: Arnold Japutra

Ketika membaca sebuah artikel di kolom opini yang berjudul “Hantu Scopus” (Kompas, 21/2) dan sebuah artikel di tempo.co yang berjudul “Para Dosen Malas, Kemenristekdikti: Penelitian Kita Minim se-ASEAN”, saya tergelitik untuk menulis artikel ini dikarenakan banyaknya miskonsepsi dari kalangan akademisi di Indonesia mengenai indeks yang diberikan oleh Scopus beserta reaksi dari para akademisi akan hal tersebut.

Miskonsepsi

Pada awal artikel tersebut, penulis memulai artikel dengan menyampaikan informasi mengenai Peraturan Menteri Nomor 20 tahun 2017 yang dikeluarkan oleh Kementrian Ristek dan Dikti (Kemenristekdikti). Pada intinya, peraturan ini mengharuskan seorang guru besar untuk menghasilkan tiga karya ilmiah di jurnal internasional atau satu karya ilmiah di jurnal internasional bereputasi dalam waktu tiga tahun.

Miskonsepsi yang pertama berkaitan dengan pernyataan bahwa basis data Scopus (yang dimiliki penerbit Elsevier) sebagai pengindeks artikel di jurnal ilmiah. Hal ini harus diperjelas bahwa yang diindeks oleh Scopus adalah jurnal ilmiah dan bukan artikel ilmiah. Begitu pula dengan h-index, dimana yang diindeks adalah penulis dari artikel ilmiah.1 Jadi kalau indeks Scopus itu merupakan indeks pada tingkatan jurnal ilimiah, h-index merupakan indeks pada tingkatan penulis artikel ilmiah.

Sebenarnya, selain Scopus ada banyak indeks yang dapat dimiliki sebuah jurnal ilmiah, misalnya: Copernicus, ProQuest. Namun indeks yang diakui oleh Kemenristekdikti sebagai jurnal internasional bereputasi hanya jurnal ilimiah yang terindeks pada Scopus, Thomson Reuters (indeks yang dikeluarkan lebih dikenal dengan nama SSCI: Social Science Citation Index) dan Microsoft Academic Search.  Selain itu Kemenristekdikti mensyaratkan jurnal ilmiah tersebut paling tidak berada di Q32, dimana sistem alokasi kuartil dari Q1 (paling tinggi) sampai dengan Q4 (paling rendah) ini dilakukan oleh SCImago Journal & Country Rank (SJR).

Miskonsepsi yang kedua berkaitan dengan pernyataan bahwa lembaga pemeringkat dunia, seperti QS, melakukan pemeringkatan dengan syarat khusus tak tertulis. Hal ini memang tidak sepenuhnya tidak benar, namun juga tidak sepenuhnya tepat. Tetapi, mari kita berpikir secara objektif sebagai akademisi. Metode pengukuran yang dilakukan QS menitikberatkan pada lima indikator, dimana dua indikator yang relevan dengan pembahasan artikel ini adalah “academic reputation (40%)” dan “citations per faculty (20%)”3. Pembahasan saya yang pertama mengenai “citations per faculty”.

QS dalam hal ini mengambil informasi yang berkaitan indikator tersebut dengan menggunakan Scopus. Salahkah Kemenristekdikti membuat peraturan di atas jika sebagian besar dana hibah riset yang dikeluarkan diperoleh para guru besar? Indikator “academic reputation” ini sendiri berkaitan dengan riset yang diperoleh dari indikator yang telah dibahas sebelumnya. Pada indikator ini, tentunya seorang akademisi akan menyebut universitas yang menjadi tempat dimana akademisi yang dirujuk menetap. Jadi, menurut saya memang riset dan publikasi menjadi ujung tombak bagi sebuah universitas untuk memperoleh peringkat yang baik.

Miskonsepsi yang ketiga berkaitan dengan target yang ditetapkan oleh Kemenristekdikti di atas. Banyak akademisi yang merasa bahwa hal ini sangat tidak masuk diakal dan menjadi sebuah momok. Hal ini tentunya tidak sepenuhnya benar karena Kemenristekdikti hanya meminta satu karya ilmiah di jurnal internasional bereputasi pada tingkatan guru besar.

Seorang guru besar sudah sewajarnya dan saya pribadi merasa bahwa para guru besar sangat mampu untuk melakukan hal ini. Bukankah seseorang diberikan jenjang guru besar apabila sudah mencapai kriteria tertentu? Bukankah pada saat seseorang diberikan jenjang guru besar artinya dia telah menjadi ahli di bidangnya dan telah mendapat pengakuan dari para ahli lain dibidangnya?

Miskonsepsi yang keempat masih sangat erat kaitannya dengan miskonsepsi yang ketiga, dimana yang menjadi momok dalam menerbitkan sebuah artikel di jurnal ilmiah yang terindeks Scopus adalah kemampuan menulis dalam berbahasa Inggris. Masih banyak negara-negara lain dimana bahasa Inggris bukan merupakan bahasa ibu, seperti Malaysia dan Tiongkok. Namun mereka dapat menerbitkan karya mereka di jurnal internasional bereputasi. Bahkan data dari Elsevier menyatakan bahwa Tiongkok merupakan salah satu negara yang sangat pesat perkembangannya baik di dalam jumlah tulisan maupun dalam jumlah sitasi4.

Tinggalkan pesimisme dan tanggalkan skeptisisme

Marilah kita buang jauh-jauh rasa pesimisme dan skeptisisme yang kita miliki. Sebagai seorang yang duduk di editorial board dan reviewer dari jurnal internasional yang bereputasi, yang saya lihat menjadi masalah adalah keengganan dari para akademisi kita untuk mencari tahu apa yang diinginkan oleh para jurnal tersebut.

Dari pengalaman saya selama ini, banyak sekali akademisi yang langsung menyerahkan sebuah artikel ke jurnal ilmiah tanpa membaca terlebih dahulu aims and scope dari jurnal ilmiah yang dituju. Menurut Elizabeth Swaaf, marketing communication specialistdari Elsevier yang mengutip para editor terkemuka, para editor dari jurnal ilmiah tidak peduli dengan motivasi seseorang menulis artikel untuk diserahkan ke jurnal ilmiah (misalnya: untuk naik ke jejang jabatan akademik yang lebih tinggi).

Namun para editor melihat beberapa hal penting lainnya, yaitu5: (1) adanya kesesuaian topik dengan jurnal ilmiah yang dituju, (2) adanya sesuatu hal yang baru yang menambah ilmu pengetahuan, (3) tidak terkenal isu plagiarisme, dan (4) menggunakan metode yang tepat dan muktahir.

Mari kita buang juga diskusi atau anggapan yang memilah-milah mana yang penting diantara sebuah buku atau sebuah artikel di jurnal ilmiah. Bukankah buku yang baik memuat artikel-artikel di jurnal ilmiah? Seringkali pembaharuan sebuah buku lebih pada studi maupun artikel ilmiah yang terdapat di dalamnya. Tentunya saya sangat setuju sekali bahwa Kemenristekdikti harus memfasilitasi para akademisi agar mereka dapat dibantuk untuk menerbitkan karya mereka di sebuah jurnal internasional bereputasi. Jadi, kembali ke pertanyaan saya, hantukah Scopus? []

Sumber: kompasiana

You may also like...

palyaço kiralama bistro kiralama sandalye kiralama masa sandalye kiralama plastik sandalye kiralama balon süsleme anadolu yakası clay mask kıl çadır kıl çadır kıl çadır şark köşesi şark odası wso shell indoxploit shell

hack forum forum hack warez forum k2 shell recovery shell sadrazam shell wso shell danger shell webroot shell hacklink satışı hacklink su kaçağı bulma su kaçagı bulma su kaçağı tespiti su kaçagı tespiti petek temizleme İngilizce Tercüme su tesisatçısı PETEK TEMİZLİĞİ Su Kaçağı Tespiti Su Kaçağı Bulma Tuvalet Tıkanıklığı Açma Tuvalet Açma lavabo tıkanıklığı açma mutfak gideri açma beyaz eşya hizmeti beyaz eşya servis beyaz esya servisi yetkili servis beyaz eşya servisi beyaz eşya hizmeti Sefaköy Bosch Servisi Sefaköy Arçelik Servisi Sefaköy beko Servisi Sefaköy vestel Servisi Kadıköy Bosch Servisi Kadıköy Arçelik Servisi kadıköy beko Servisi Esenyurt Bosch Servisi Esenyurt Arçelik Servisi Esenyurt beko Servisi Esenyurt vestel Servisi Sultangazi Bosch Servisi Sultangazi Arçelik Servisi Sultangazit beko Servisi Sultangazi vestel Servisi üsküdar Bosch Servisi üsküdar Arçelik Servisi üsküdar beko Servisi üsküdar vestel Servisi Pendik Bosch Servisi Pendik Arçelik Servisi Pendik beko Servisi Pendik vestel Servisi Küçükçekmece Bosch Servisi Küçükçekmece Arçelik Servisi Küçükçekmece beko Servisi Küçükçekmece vestel Servisi Bağcılar Bosch Servisi Bağcılar Arçelik Servisi Bağcılar beko Servisi Bağcılar vestel Servisi cami halısı cami halı cami süpürgeleri cami halıları Göbekli Cami Halısı Saflı Cami Halısı Seccadeli Cami Halısı Yün Cami Halısı Polipropilen Cami Halısı Duvardan Duvara Cami Halısı cami halısı cami halısı Cami Halıları Cami Halı modelleri Saflı Cami Halısı Göbekli Cami Halısı SECCADELİ CAMİ HALISI Cami Halısı Desenleri Cami Halı Fiyatları Yün cami halısı Cami halı Cami Halıları OTEL Halıları YURT Halıları Kurs Halıları Ofis Halısı cami halısı cami halısı Cami Halıları Cami Halı modelleri Saflı Cami Halısı Göbekli Cami Halısı SECCADELİ CAMİ HALISI Cami Halısı Desenleri Cami Halı Fiyatları Yün cami halısı Cami Süpürgesi Cami Süpürgesi Kullanımı Cami Süpürgesi Firmaları Cami Süpürgesi Fiyatları Cami Süpürgeleri Cami Süpürgesi Malzemeleri Cami Sürpürgesi Teknik Servis Sebo Cami Süpürgesi Hamra Cami Süpürgesi Kartek Cami Süpürgesi Sarfran Cami Süpürgesi Sebo Cami Süpürgeleri cami halı cami halısı cami halıları Seccadeli Cami Halısı Göbekli Cami Halısı Saflı Cami Halısı Cami Halı fiyatları cami halısı fiyatıları cami süpürgesi cami süpürgeleri sebo cami süpürgesi hamra cami süpürgesi hamra cami süpürge hamra cami süpürgeleri wso shell indoxploit shell Hacklink Hacklink satın al k2 shell r57 shell mini shell c99 shell recovery shell sadrazam shell wso shell log silme shell mass config cekme shell config fucker shell vhosts fucker shell web güvenlik Sitenizdeki zararlı kodlari bulma Web sitenizde sql injection engelleme Sunucuda cgi perl engelleme Linux ücretsiz VPN bağlanma Localroot exploit nasıl kullanılır? Backconnect bypass yöntemleri cisco cisco nedir eigrp nedir/a> kiralık bahis siteleri kiralık bahis sitesi kiralık bahis kiralik bahis sitesi kiralik bahis sitelerimirror zone zone mirror sahte numara alma Whitespy Blog hedef kişinin bilgilerini bulma andorid resim gizleme Siber Suçlar Web hacking başlangıç
palyaço kiralama bistro kiralama sandalye kiralama masa sandalye kiralama plastik sandalye kiralama balon süsleme anadolu yakası clay mask kıl çadır kıl çadır kıl çadır şark köşesi şark odası wso shell indoxploit shell
instagram takipci hilesi instagram hilesi instagram unfollow instagram hileleri instagram beğeni instagram yorum hilesi takipci kasma instagram instagram takipci satın al instagram instagramciyiz instagram takipci instagramcilar instagram takipci fiyatlari instagram takipci paketleri ucuz instagram takipci gerçek instagram takipci
SU KAÇAĞI TESPİTİ Pimaş açma Tıkanıklık Açma Kombi Bakım Petek Temizleme KÖTÜ KOKU GİDERME fatih su kaçağı bulma fatih su kaçağı tespiti kadıköy su kaçağı tespiti kadıköy su kaçağı bulma kadıköy tıkanıklık açma beykoz su kaçağı tespiti beykoz su kaçağı bulma beykoz tıkanıklık açma Sultanbeyli su kaçağı tespiti Sultanbeyli su kaçağı bulma Sultanbeyli tıkanıklık açma gebze su kaçağı tespiti gebze su kaçağı bulma gebze tıkanıklık açma Ataşehir su kaçağı tespiti Ataşehir su kaçağı bulma Ataşehir tıkanıklık açma eyüp su kaçağı bulma eyüp su kaçağı tespiti Beyoğlu Su Kaçağı Tespiti Beyoğlu Su Kaçağı bulma Güngören su kaçağı bulma Güngören su kaçağı tespiti esenler su kaçağı bulma esenler su kaçağı tespiti kağıthane su kaçağı tespiti kağıthane su kaçağı bulma beylikdüzü su kaçağı bulma beylikdüzü su kaçağı tespiti küçükçekmece su kaçağı bulma küçükçekmece su kaçağı tespiti Gaziosmanpaşa su kaçağı tespiti Gaziosmanpaşa su kaçağı bulma BANYO GİDER TIKANIKLIĞI AÇMA BORU TIKANIKLIĞI AÇMA Tıkalı Gider Açma Logar Açma KANALİZASYON TIKANIKLIĞI PİMAŞ AÇMA Lavabo Tıkanıklığı Açma Su Kaçağı Tespiti KAMERA İLE SU KAÇAĞI BULMA Tuvalet Tıkanıklığı Açma Petek Temizleme PETEKLERİN HAVASI NASIL ALINIR SU KAÇAĞI BULMA su kaçağı bulma servisi ataşehir su kaçağı tespiti ataşehir su tesisat ustası beylikdüzü tesisat servisi kaçak su tespiti
Evden eve nakliyat İstanbul Nakliyat İstanbul Evden Eve Nakliyat İstanbul Nakliye Firmaları Beylikdüzü nakliyat Beylikdüzü evden eve nakliyat Acıbadem nakliyat Acıbadem evden eve nakliyat Kayışdağı nakliyat Kayışdağı evden eve nakliyat Bakırköy Nakliyat Bakırköy Evden Eve Nakliyat içerenköy Nakliyat Evden Evden Eve Nakliyat Esenyurt evden eve nakliyat esenyurt nakliyat pendik evden eve nakliyat pendik nakliyat tuzla evden eve nakliyat tuzla nakliyat kartal evden eve nakliyat kartal nakliyat kadıköy evden eve nakliyat kadıköy nakliyat maltepe evden eve nakliyat maltepe nakliyat ümraniye nakliyat ümraniye evden eve nakliyat üsküdar evden eve nakliyat beykoz nakliyat beykoz evden eve nakliyat kavacık evden eve nakliyat kavacık nakliyat sultanbeyli nakliyat sultanbeyli evden eve nakliyat sancaktepe evden eve nakliyat sancaktepe nakliyat sarıyer evden eve nakliyat sarıyer nakliyat> şişli evden eve nakliyat şişli nakliyat beşiktaş evden eve nakliyat beşiktaş nakliyat küçükyalı evden eve nakliyat küçükyalı nakliyat kozyatağı evden eve nakliyat kozyatağı nakliyat bostancı evden eve nakliyat bostancı nakliyat levent nakliyat levent evden eve nakliyat sancaktepe nakliyat sancaktepe evden eve nakliyat tuzla nakliyat tuzla evden eve nakliyat evden eve nakliyat ofis taşıma ev eşyası depolama mecidiyeköy nakliyat mecidiyeköy evden eve nakliyat şehirler arası nakliyat istanbul nakliyat firmaları İstanbul nakliyat evden eve nakliyat şirketi küçükyalı nakliyat küçükyalı evden eve nakliyat Bahçeşehir nakliyat Bahçeşehir evden eve nakliyat çekmeköy nakliyat çekmeköy evden eve nakliyat Ataşehir nakliyat Ataşehir evden eve nakliyat
evden eve nakliyat Evden Eve Nakliyat evden eve nakliyat istanbul istanbul evden eve nakliyat İstanbul Nakliyat Firmaları Eşya Depolama Kurumsal Taşımacılık İstanbul Nakliyat Hizmetleri Şehiriçi Nakliyat Asansörlü Nakliyat Şehirler Arası Nakliyat Fabrika Taşımacılığı Eşya Ambalajlama Fuar Taşımacılığı Ofis Taşımacılığı Parça Eşya Taşımacılığı Sarıyer Evden Eve Nakliyat Sarıyer Nakliyat Göztepe Evden Eve Nakliyat Göztepe Nakliyat Başakşehir Evden Eve Nakliyat Başakşehir Nakliyat Kartal Evden Eve Nakliyat Kartal Nakliyat Bahçeşehir Evden Eve Nakliyat Bahçeşehir Nakliyat Maltepe Evden Eve Nakliyat Maltepe Nakliyat Şişli Evden Eve Nakliyat Şişli Nakliyat Tuzla Evden Eve Nakliyat Tuzla Nakliyat Bakırköy Evden Eve Nakliyat Bakırköy Nakliyat Çekmeköy Evden Eve Nakliyat Çekmeköy Nakliyat Beşiktaş Evden Eve Nakliyat Beşiktaş Nakliyat Sancaktepe Evden Eve Nakliyat Sancaktepe Nakliyat Kağıthane Evden Eve Nakliyat Kağıthane Nakliyat İçerenköy Evden Eve Nakliyat İçerenköy Nakliyat Ataşehir Evden Eve Nakliyat Ataşehir Nakliyat Göktürk Evden Eve Nakliyat Göktürk Nakliyat Beykoz Evden Eve Nakliyat Beykoz Nakliyat Florya Evden Eve Nakliyat Florya Nakliyat Üsküdar Evden Eve Nakliyat Üsküdar Nakliyat Yeşilköy Evden Eve Nakliyat Yeşilköy Nakliyat Ümraniye Evden Eve Nakliyat Ümraniye Nakliyat Kurtköy Evden Eve Nakliyat Kurtköy Nakliyat Kadıköy Evden Eve Nakliyat Kadıköy Nakliyat Pendik Evden Eve Nakliyat Pendik Nakliyat Kentsel Dönüşümün sisli kentsel donusum sisli dekorasyon istanbul kentsel dönüşüm istanbul dekorasyon kaya insaat istanbul evden eve nakliyat istanbul evden eve Taşımacılık evden eve nakliyat
Arkadaş bul sohbet et insanlarla tanış
ucuz evden eve nakliyat Şehiriçi ucuz nakliyat Şehiriçi ucuz evden eve nakliyat ucuz nakliyat istanbul ucuz nakliyat ucuz nakliyat istanbul bakırköy nakliyat üsküdar ucuz nakliyat kadiköy nakliyat Bahçelievler nakliyat sefaköy nakliyat gaziosmanpaşa nakliyat küçükçekmece nakliyat anadolu yakası nakliyat avrupa yakası nakliyat Güngören nakliyat Evden Eve Nakliyat Parça Eşya Taşıma İSTANBUL Evden Eve Nakliyat evden eve taşıma Ofis Taşımacılığı Asansörlü Taşıma Şehiriçi Nakliyat Şehirler Arası Nakliyat gaziosmanpaşa evden eve nakliyat esenler nakliyat halkalı nakliyat eyüp nakliyat sefaköy evden eve nakliyat esenyurt nakliyat istanbul evden eve nakliyat evden eve taşımacılık evden eve nakliyat Şehirler Arası nakliyat Eşya depolama ofis taşımacılığı parça eşya taşımacılığı Şehiriçi nakliyat asansörlü taşıma
ucuz eşya depolama kadıköy evden eve nakliyat ümraniye evden eve nakliyat ataşehir evden eve nakliyat çekmeköy evden eve nakliyat pendik evden eve nakliyat üsküdar evden eve nakliyat kağıthane evden eve nakliyat sarıyer evden eve nakliyat bakırköy evden eve nakliyat şişli evden eve nakliyat eşya depolama ofis taşıma bahçeşehir evden eve nakliyat kağıthane evden eve nakliyat maltepe evden eve nakliyat tuzla evden eve nakliyat pendik evden eve nakliyat kartal evden eve nakliyat kadıköy evden eve nakliyat üsküdar evden eve nakliyat ümraniye evden eve nakliyat beykoz evden eve nakliyat göktürk evden eve nakliyat parça eşya taşıma ataşehir evden eve nakliyat sarıyer evden eve nakliyat şişli evden eve nakliyat evden eve taşıma evden eve nakliye nakliye firmaları istanbul nakliye istanbul nakliyat Ofis taşıma Eşya depolama istanbul evden eve nakliyat Evden eve nakliyat
evden eve nakliyat depolama Villa Eşyası Taşımacılık Ofisten Ofise Nakliyat villa taşıma paketleme evden eve nakliyat Villa Eşyası Taşıma Villa Eşyası Taşımacılık Ofisten Ofise Nakliyat villa taşıma istanbul Ofis Taşımacılık Ofis Taşımacılık Anadolu Yakası Ofis Taşıma Ofis Taşımacılığı Asansörlü Ofis Taşıma Evden Eve Taşımacılık Eşya Ambalaj Ve Paketleme Evden eve nakliyat Evden eve Taşımacılık istanbul evden eve nakliyat istanbul evden eve nakliye istanbul ev nakliye Kasko Sigortalı Taşımacılık Ofis Taşıma Asansörlü Taşımacılık Kağışdağı Evden Eve Nakliyat Kavacık Evden Eve Nakliyat Küçükyalı Evden Eve Nakliyat Çekmeköy Evden Eve Nakliyat istanbul asansörlü evden eve nakliyat Kadıköy Evden Eve Nakliyat Yenidoğan Evden Eve Nakliyat Pendik Evden Eve Nakliyat Göztepe Evden Eve Nakliyat Samandıra Evden Eve Nakliyat Sancaktepe Evden Eve Nakliyat İstanbul Nakliyat istanbul evden eve nakliye istanbul evden eve nakliyat istanbul nakliye istanbul evden eve nakliye istanbul evden eve nakliyat Kasko Sigortalı Taşımacılık Parça Eşya Taşıma Ofis Taşıma Eşya Paketleme Evden Eve Taşımacılık Asansörlü Taşımacılık Taşımacılık Hizmetleri Villa Taşımacılığı Nakliye Ücretleri Taşıma Şirketleri İstanbul Nakliyeciler Nakliye Fiyatları Nakliye Şirketleri Nakliye Firmaları İstanbul Ev Taşıma Ev Taşıma Fiyatları evden eve nakliyat evden eve taşımacılık İstanbul Evden Eve Nakliyat Eşya Ambalajlama Eşya Depolama Fabrika Taşımacılığı Fuar Taşımacılığı OFİS TAŞIMACILIĞI ŞEHİR İÇİ NAKLİYAT ŞEHİRLER ARASI NAKLİYAT
istanbul Ankara Evden Eve Nakliyat İstanbul İzmir Evden Eve Nakliyat Ofis Taşıma Şirketleri Şehirlerarası Evden Eve Nakliyat ofis taşımacılığı Şirket Taşımacılığı Parça Eşya Taşımacılığı Soğuk İlaç Taşımacılığı Evcil Hayvan Taşımacılığı Nakliyat Şirketleri Evden Eve Nakliyat Eşya Depolama Şişli Eşya Depolama
sisli evden eve nakliyat sisli nakliyat uskudar evden eve nakliyat uskudar nakliyat beykoz evden eve nakliyat beykoz nakliyat cekmekoy evden eve nakliyat çekmekoy nakliyat kadıköy evden eve nakliyat kadıköy nakliyat kartal evden eve nakliyat kartal nakliyat Sarıyer evden eve nakliyat Sarıyer nakliyat bostancı evden eve nakliyat pendik evden eve nakliyat tuzla evden eve nakliyat çekmeköy evden eve nakliyat üsküdar evden eve nakliyat beykoz evden eve nakliyat üsküdar evden eve nakliyat kadıköy evden eve nakliyat ataşehir evden eve nakliyat evden eve nakliyat istanbul nakliyat istanbul evden eve nakliyat nakliyat nakliye ofis taşıma uluslararası evden eve nakliyat